احتمالاً برای خیلی از ما پیش اومده که توی شرایط سخت زندگی، احساس کنیم هیچ کنترلی روی اوضاع نداریم. وقتی اتفاقات باب میل ما پیش نمیره، راحتترین کار اینه که دنبال یک مقصر بیرون از خودمون بگردیم؛ از شرایط جامعه و اقتصاد گرفته تا رفتار خانواده و دوستان.
اما توی مسیر خودشناسی واقعی، یک مفهوم طلایی وجود داره که پایه و اساس رسیدن به آرامش پایداره:
«مسئولیتپذیری ۱۰۰ درصد»
توی این پست میخوایم بررسی کنیم که چرا تا وقتی تو جایگاه قربانی باشیم، هیچچیزی تغییر نمیکنه و چطور میتونیم با یک سیستم عملی، قدرت تغییر رو به خودمون برگردونیم.
۱. تله قربانی بودن؛ چرا هیچچیز عوض نمیشه؟
توی قسمتهای اول پادکست «در چشم توفان» خیلی در مورد این موضوع صحبت کردم که در جایگاه قربانی نباشید. اما چرا؟
وقتی شما فکر میکنید همه چیز تقصیر دیگران، شرایط بیرونی یا گذشتهتون هست، در واقع دارید یک کار خطرناک انجام میدید: کنترل زندگیتون رو دو دستی تقدیم اونها میکنید!
قربانی بودن یعنی دست روی دست گذاشتن و منتظر موندن؛ منتظر اینکه دیگران عوض بشن، شرایط معجزهوار درست بشه یا زمان مناسب فرا برسه. اما حقیقت تلخ و در عین حال رهاییبخش اینه که تا وقتی خودتون مسئولیت نگیرید، هیچ چیز تغییر نمیکنه.
۲. مرز باریک مسئولیتپذیری و مقصر دونستن خود
خیلی از عزیزان وقتی کلمه «مسئولیتپذیری» به گوششون میخوره، سریع گارد میگیرن و فکر میکنن منظور اینه که خودشون رو سرزنش کنن. اما این دو تا کاملاً با هم فرق دارن:
مقصر دونستن خود یعنی سرزنش: «من آدم بدیام، من ضعیفم، من بیعرضهام و لیاقت ندارم.» این طرز فکر فقط حال شما رو بدتر میکنه.
مسئولیتپذیری یعنی قدرت: «من نمیتونم گذشته رو عوض کنم یا اتفاقی که افتاده رو پاک کنم، اما میتونم همین الان یک انتخاب بهتر داشته باشم.»
مسئولیتپذیری به معنای واقعی کلمه یعنی شما قدرت تغییر دارید، حتی اگه در گذشته اشتباهی کرده باشید.
۳. سه باور غلط که مانع رشد شما میشن
برای اینکه بتونیم این مفهوم رو در زندگی روزمره پیاده کنیم، باید مراقب این ۳ ترمز ذهنی باشیم:
- «اگه مسئولیت بپذیرم، یعنی همه اتفاقات تقصیر منه!» خیر. همونطور که گفتیم، مسئولیت یعنی داشتن قدرت و توانایی برای تغییر دادن شرایط، نه اینکه لزوماً شما مقصر و گناهکار باشید.
- «من نمیتونم کاری کنم، شرایط از من قویتره!» بله، شما نمیتونید خیلی از شرایط بیرونی رو عوض کنید، اما همیشه میتونید «واکنش» خودتون رو نسبت به اون شرایط تغییر بدید.
- «اگه مسئولیت بگیرم، باید تنهایی همه بارها رو به دوش بکشم!» اصلاً اینطور نیست. مسئولیتپذیری یعنی بدونید کِی و کجا به کمک نیاز دارید. کمک خواستن از دیگران هم بخش مهمی از راهحل شماست.
۴. منظور از مسئولیت ۱۰۰ درصد در اتفاقات بیرونی چیه؟
چند وقت پیش یکی از عزیزان سوال خیلی خوبی پرسید. ایشون گفت: «آیا من مسئول قطعی اینترنت هم هستم؟»
اینجا یک سوءتفاهم رایج وجود داره. منظور ما این نیست که شما باعث قطعی اینترنت یا ترافیک خیابون شدید.
مسئولیتپذیری یعنی شما مسئول «احساس و واکنش درونیتون» (مثل خشم، کلافگی، استرس یا استیصال) نسبت به اون اتفاق هستید.
ما نمیتونیم دنیای بیرون رو کنترل کنیم، اما میتونیم با پذیرش و پاکسازی احساسات درونیمون، حتی در دل بحرانها به آرامش برسیم.
تمرین عملی: بازپسگیری قدرت
من همیشه باور دارم که خودشناسی بدون عمل، فقط حرفه. برای اینکه این آموزش رو به یک تجربه عملی تبدیل کنید، این تمرین رو انجام بدید:
یک موقعیت سخت که اخیراً براتون پیش اومده و توش گیر کردید رو در نظر بگیرید. حالا به جای اینکه بگید «فلانی باعث شد»، یک قلم و کاغذ بردارید و این ۳ سوال رو از خودتون بپرسید:
- من چه نقشی توی ایجاد این وضعیت داشتم؟ (حتی اگه نقشم خیلی خیلی کوچیک بوده باشه)
- چه چیزی درون من باعث شده این اتفاق بیفته یا تا الان ادامه پیدا کنه؟
- من همین الان چه انتخابی میتونم داشته باشم که این وضعیت رو تغییر بده؟
این سوالات رو بنویسید و یک هفته، هر روز بهشون فکر کنید. هر جوابی که به ذهنتون میرسه رو یادداشت کنید (بدون قضاوت اینکه درسته یا غلط، خوبه یا بد). فقط بنویسید. این کار ذهن شما رو برای پیدا کردن راهحل و پاکسازی باز میکنه.
پیشنهاد ویژه: برای اینکه مبحث مسئولیتپذیری که پایه اساسی خودشناسی و پاکسازی ذهن به روش من هست رو کامل و اصولی یاد بگیرید، پیشنهاد میکنم حتماً دورههای رایگان من رو گوش بدید و تمریناتش رو انجام بدید.
شما تا حالا چقدر درگیر تله قربانی بودن شدید؟ نظرات و تجربیاتتون از انجام این تمرین رو برام بنویسید، همه رو با عشق میخونم.👇👇
سلام بی نهایت عالی بود سپاس گذارم
خیلی خوب بود
عالی بود من خودمو سرزنش میکردم ولی الان خیلی دیدگاه من بهتر شده
خیلی ممنونم
سپاسگزارم🙏🏻
سلام استاد
من اینطور متوجه شدم که دیتاهایی که در ذهن ما ثبت شده در زمان خاصی تجلي پیدا میکنه و برای معرفی خودش مارو در یک بازتاب بیرونی قرار میده و اگر ما هوشیار باشیم متوجه میشیم که باید پاکسازی کنیم و یا خودمون درگیر مشکلی میشیم و باید هوشمندانه موضوع و بررسی کنیم و نهایتا اون دیتارو پاکسازی کنیم.
اگر درست متوجه شدم یا اشتباه میکنم لطفا راهنماییم کنید.